Smutek nie ma jednolitego przebiegu. NHS opisuje, że ludzie mogą doświadczyć szerokiej gamy uczuć po stracie i że nie ma jednego właściwego sposobu radzenia sobie z nią. Równie indywidualny może być udział w przygotowaniach pożegnalnych.
Wystarczy drobny element osobisty
Rodzina nie musi brać udziału w całym obrazie. Może wybrać odcień, przynieść zdjęcie, wybrać kwiat lub nazwać wspomnienie, z którego powstanie projekt. Każdy, kto chce, po uzgodnieniu, może dodać podpis, serce, krótką wiadomość lub proste pociągnięcie pędzlem.
Warto z góry ustalić, który obszar będzie przeznaczony na wiadomości rodzinne, jakie kolory zostaną zastosowane i ile czasu będzie dostępne. Przygotowane środowisko zmniejsza niepewność i chroni gotową kompozycję.
Dzieci potrzebują jasnej oferty i możliwości odmowy
Dziecku można zaoferować kilka zrozumiałych opcji: narysuj obrazek na papierze, wybierz kolor, napisz imię, przynieś kwiat lub po prostu obejrzyj. Niewłaściwe jest traktowanie uczestnictwa jako obowiązku lub przedstawianie go jako czegoś, co „musi pomóc”. O formie zaangażowania decydują rodzice lub opiekunowie w zależności od dziecka i sytuacji.
Zaangażowanie to nie wydajność. To propozycja zrobienia jednego kroku — albo żadnego.
Każdy członek rodziny może potrzebować czegoś innego
Ktoś chce być przy całym procesie, ktoś inny nie chce spotkać się z trumną. Obydwa wybory są w porządku. Warto głośno powiedzieć, że udział jest dobrowolny i zaproponować inne formy: wybór zdjęcia, muzyki, tekstu ogłoszenia lub listu prywatnego.
Co uzgodnić wcześniej
- kto będzie obecny i kto życzy sobie prywatności,
- jaki prosty element mogą skompletować bliscy,
- kiedy należy dokończyć pracę i przekazać ją pogrzebowi,
- kto będzie nadzorował materiały i ostateczną formę.
Nie chodzi o to, żeby stworzyć idealny wizerunek. Chodzi o to, aby dać przestrzeń relacji i zachować szacunek dla osoby, rodziny i ukończonego dzieła.